home      de kruiden      de kwaaltjes en remedies      herborist huren?      de webshop      winkelmand      contact      verkoopsvoorwaarden

de kruiden - D

 
Duivenkervel - Fumaria officinalis

Wat is het?
Het is een weinig opvallend, eenjarig plantje, hoogstens 50 cm hoog, wat je langs wegen, akkers en in tuinen tegen kan komen. Kruipend plantje, richt zich op langs andere planten of stenen, gaat als een grijze wolk door je tuin. Maakt langs de rand van de akker met zijn vage verschijning een wat onwezenlijke indruk, zodat men twee keer moet kijken of hij er wel echt staat.

De stengel is groen, slank, blauw aangelopen, rechtopstaand, vertakt. De stengel is hol, week en teer en valt gelijk slap na het oogsten.
De bladeren zijn grijsgroen, 2 - 3 maal fijne, kale, gesteelde bladsegmenten gedeeld. De bloemen zijn roze, met zwart - purperen top (mei - herfst), klein, langwerpig, in trossen bijeenstaand. De vrucht / zaad zijn ronde bolletjes. Penwortel geel - wit. De geur van het sap is scherp, smaakt zeer bitter en ziltig.

Een bijzonderheid is wel dat er in de spoor aan de achterkant van elke bloem nectar zit, maar dat de meeste insecten hiervoor nauwelijks of geen belangstelling hebben. Dat deert het plantje niet want met zelfbestuiving komen er ook vruchten.

Namen noemen
Fumária stamt af van het Latijnse woord fumus, wat rook betekent.
Maar wat heeft rook nou met dit plantje te maken?

Omdat men vroeger meende dat het plantje zich uit damp, die uit de aarde opsteeg, kon ontwikkelen. Vandaar de bijnaam Aardrook. Heel vroeger vertelde men elkaar, om het haardvuur dat heksen en tovenaars de plant in hun offervuur wierpen en zij door de rook van Duivekervel onzichtbaar werden.

Een andere verklaring voor de naam is iets vrolijker van aard. Het verhaal is dat meisjes in die tijd elkaar vertelden dat wanneer je Duivekervel op je boezem droeg de eerste de beste vrije man die je tegen kwam je toekomstige echtgenoot zou worden. Ook werd het door diezelfde meiden geplukt en gekookt met melk en weiwater. Het rode vocht werd op feestdagen op hun wangen gesmeerd. Blozende wangen was het effect. Een veel goedkopere “rouge” dan die we nu kopen bij de drogist.

Een meer logische verklaring voor de mooie naam van het plantje is dat het graag gegeten wordt door duiven. En vanwege de gelijkenis met de bladeren van het keukenkruid Kervel, heet dit algemeen voorkomend plantje Gewone duivekervel.
De kervelachtige blaadjes, maar vooral de zaadjes zouden door duiven en andere vogels graag gegeten worden. Tot zover de naam duivekervel. In feite had hij nog niet zo lang geleden een mooiere naam, of tenminste een naam waar meer over te vertellen valt.

Aardrook!
Rook die uit de aarde opstijgt, en ja, als je naar de blauwige fijne blaadjes kijkt op een vochtige morgen dan lijkt het wel alsof de plant uit de dampen der aarde ontstaat. Dioscorides noemde de plant Kapnogorgion of Kapnos, wat hevige rook betekent. Alleen hij schreef dat het sap van dit kruid het gezicht sterkt en de ogen doet tranen en Plinius zei zelfs ‘dat het, gelijk rook, de tranen doet lopen.

Ook Broeder Thomas rond 1300 had het over Eerden rooc en Fumus terre, dus de officiële naam Fumaria betekent ook Aardrook. Hij schreef ‘Eerden rooc, fumus terre heeft kracht humoer te verteren ende te reijnighen dat cruut besichtmen ter medicinen. Item teghen den rede (koorts) van couder zaken, nem dat sap ende drinct mit wine dat verdrijft den rede. Item dat cruut ghenomen ende in whine ghesoden ende dat warm ghedroncken dat sterct die maghe ende opluuct (opent) die zenen (spieren, zenuwen) ende aderen ende maect goede verduwinghe ende reynicht die colere (drift) ende zuvert binnen alle die leden’

Een beetje geschiedenis
De volksoverlevering beweert, dat de duivekervel niet uit zaad kiemt, maar uit een uitwaseming van de grond. Sinds de oudheid bekend om zijn geneeskracht. Dioscorides en galenius vermalden de werking op galafscheiding en leverfunctie. Duivenkervel is van oudsher een volksmedicijn bij waterzucht of oedeem, huiduitslag, eczeem, schurft, scheurbuik, geelzucht, rode oogranden en aambeien. Tovenaars en heksen zouden dit kruid hebben gebruikt om onzichtbaar te worden. Voor dat doel wierpen ze de plant in een offervuur. Dat zou kunnen zijn omdat omstanders de stekende rook in de ogen kregen en niets meer konden zien. Het was een volksgeloof dat meisjes die op het land werkten en het plantje vonden om het vervolgens in hun kledij te dragen, op weg naar huis hun toekomstige echtgenoot gingen ontmoeten. Plinius, een Romeinse geleerde, schaarde de plant onder de belangrijke geneeskruiden. De plant wordt genoemd in diverse kruidenboeken uit de Middeleeuwen.

In de medicijnkast
Duivenkervel, een ogenschijnlijk banaal plantje van ons platteland, heeft een grote geneeskracht: het is een anti-allergicum, een antioxidans, is leverondersteunend en erg gewaardeerd bij ziektes van het ademhalingsstelsel.
Het is een prachtige hoeststiller, niet alleen in geval van allergische hoestprikkels, maar ook bij elke toestand van infectie op de luchtwegen, zoals verkoudheden, grieptoestanden en bronchitis.

Duivenkervel remt snel en effectief de hoestprikkels. De snelle werking van duivenkervel bij hoest komt doordat het kruid niet alleen lokaal, in de luchtpijp bijvoorbeeld, ingrijpt.
Het heeft namelijk ook een effect op het hoestcentrum dat in onze hersenen gelegen is.

Tenslotte vermelden we nog dat duivenkervel erg zuiverend is: bloed en lymfe worden gefilterd en gal-, nier- en zweetfuncties worden geactiveerd
Dit is zeker een bijkomend voordeel als u naast de hoest ook wat verkouden of grieperig bent.

Gebruik
De geneeskrachtige werking van de gewone duivenkervel is al zeer lang bekend en uitgedrukt in de soortaanduiding officinalis. Plinius de Oudere noemde de plant al en in alle belangrijke kruidboeken uit de Middeleeuwen komt hij voor.
Combineer duivenkervel met andere hoeststillende planten in een siroop of een infuus.

Kweken
In het wild vind je het plantje op onbebouwde terreinen, taluds, akkers en wegranden, tot 1700m hoogte.
In Europa doet hij het het best op leemachtige gronden.
Bloeitijd: Juni – september

Oogsten
De bloeiende plant zonder de wortel (mei - september). Snel drogen in een dunne laag of in boeketjes.

Nog even dit
Duivenkervel is voor mensen een giftige plant door de aanwezige alkaloïden maar zoals bij vele giftige planten kan het dienen tot natuurmedicijn. Het is alleen giftig als men de plant als groente gaat eten

 

Terug naar overzicht.

     
     
 
webdevelopment by www.faromedia.be